Last mile bezorging: de tijd van de robots is aangebroken (of toch niet?)
In dit artikel:
Robotbezorging voor pakketten lijkt na jaren van proeven nu weer in een snellere fase te komen. Waar eerdere pilots in Nederland sporadisch waren (onder meer Domino’s in 2017 en een korte proef van DPD in 2021), kondigde PostNL eind oktober aan dit jaar serieus verschillende robotscenario’s te gaan testen. Doel is te onderzoeken hoe robots bezorgers kunnen ondersteunen bij fysieke taken, de klantervaring kunnen verbeteren en menselijke bezorging als vertrouwd aanspreekpunt kunnen behouden.
Wat wordt getest en waar
- PostNL onderzoekt in Leerdam onder meer een ‘robothond’ die pakketten naar de voordeur kan brengen, serveerrobots bij afhaalpunten en een humanoïde die pakketautomaten kan vullen. De focus ligt op ondersteuning van bezorgers en op welke type zendingen zich het beste lenen voor robotinzet.
- DPD benadrukt dat autonoom bezorgen technisch haalbaar is, maar dat de RDW-autorisatie voor rijden op de openbare weg ontbreekt. DPD zet robots vooral in in sorteercentra en verwerkt automatische systemen om fysieke belasting van medewerkers te verminderen.
- DHL en andere grote spelers experimenteren vooral intern (sorteren, beladen) omdat dat op korte termijn de meeste winst en reductie van repetitieve arbeid oplevert.
Regelgeving en infrastructuur als remmen
Belangrijkste belemmeringen in Nederland zijn regelgeving en stedelijke complexiteit: autonome voertuigen mogen nog niet zelfstandig over de openbare weg, en smalle straten, veel fietsers en obstakels maken veilig rijden lastig. Ook vandalisme en ‘robotje pesten’ vormen praktische risico’s. Daardoor loopt Nederland achter op landen waar woonwijken ruim zijn of waar bedrijven makkelijker kunnen opschalen.
Lessen uit het buitenland
In België experimenteerde Carrefour succesvol met bezorgrobots in Zaventem en Knokke, maar commerciële schaal bleek nog niet rendabel: volumes en consumentengedrag (voorkeur voor menselijke bezorgers, weinig bestellingen buiten piekuren) beperkten de businesscase. In de VS lopen bedrijven als Amazon en Walmart verder met autonome wagentjes en drones; in China wordt breed geëxperimenteerd, ook met metro- en droneleveringen.
Hybride modellen en de ‘last fifty meters’
Specialisten, zoals lector Walther Ploos van Amstel, zien het meeste potentieel niet in volledig autonome voertuigen maar in hybride modellen: kleine zelfrijdende karretjes of rijdende assistenten die bezorgers ontlasten, terwijl klantcontact behouden blijft. Dit kan personeelskosten met 20–30% verlagen en de efficiëntie verbeteren, mits logistiek slim wordt ingericht: standaardisatie van ladingdragers, microhubs, AI-planning en goede middle-mile-oplossingen. Cruciaal is ook aandacht voor de ‘last fifty meters’ — het lopen van chauffeur naar voordeur is vaak de grootste tijds- en efficiëntiekost. Strategisch geplaatste laad- en loszones en mogelijk een robotassistent kunnen die laatste meters veel minder tijdrovend maken.
Uitdagingen en aanbevelingen
Volledige autonome bezorging blijft op korte termijn onwaarschijnlijk; robotisering zal eerst vooral intern en als ondersteuning optreden. Vervoerders vragen duidelijker, eenduidig en praktisch beleid van gemeenten en Europese instanties om opschaling mogelijk te maken. Gemeenten kunnen experimenteerruimte en vrijstellingen bieden, en bij nieuwbouw rekening houden met gladde stoepen, opritten en laadpunten om pilots te vergemakkelijken.
Kort gezegd: de techniek is er; de praktische schaalbaarheid en winstgevendheid hangen nu vooral af van regels, stedelijke inrichting, consumentengedrag en logistieke herinrichting. Robotica zal waarschijnlijk naast mensen gaan werken en in stappen effect hebben — eerst in sorteercentra en microhubs, later mogelijk als hybride assistent tijdens de laatste meters naar de klant.